De Veldwerkgroep van de Nederlandse Zoogdiervereniging organiseert jaarlijks een buitenlands zomerkamp met als doel een gebied grondig te inventariseren op zoogdieren. Dit jaar stond de Donau Delta in Roemenië op het programma. Maar ondanks de grootsheid en aanlokkelijkheid van de delta, was ik vooral geïnteresseerd in de steppes en het landbouwgebied net buiten het deltagebied. Daar leven namelijk blindmuizen en Roemeense hamsters.
Die laatste is een endemische soort voor de Dobrudja regio en met zo’n beperkte verspreiding meteen ook heel kwetsbaar, zeker met de landbouwintensivering die ook daar begint op te komen.
De kans om die ene soort te vinden was genoeg om me in te schrijven voor het zomerkamp en me volledig te focussen op de steppesoorten. Reispartner Rollin Verlinde had dezelfde ingesteldheid en samen kregen we heel wat leuke steppesoorten voor de lens. Een geslaagde trip, zelfs zonder de delta fatsoenlijk gezien te hebben.

Roemeense hamster (Mesocricetus newtoni) Roemeense hamster (Mesocricetus newtoni) Europese hamster (Cricetus cricetus)
Westelijke blindmuis (Nannospalax leucodon) Westelijke blindmuis (Nannospalax leucodon) Westelijke blindmuis (Nannospalax leucodon)
Syrische knoflookpad (Pelobates syriacus) Siesel (Spermophilus citellus) Pseudoschorpioen op oude krant (Pseudoscorpionida)
 

Na een week aan de Bretoense kust namen we afscheid van de zee en volgden we nog enkele dagen de rivieren richting binnenland. Het was namelijk de migratieperiode voor zeevissen die komen paaien in rivieren, de zogenaamde anadrome vissen. We zagen een Altlantische zalm opzwemmen, vingen een Elft, maar ons doel was eigenlijk de Zeeprik. Deze kraakbeenvis zwom minstens 350 miljoen jaar geleden ook al rond. Dat is nog voor er sprake was van dinosaurussen. Maar dat is niet het enige spectaculaire. In volwassen stadium nemen ze een parasitaire levensstijl aan en leven ze van bloed en andere lichaamssappen door zich op vissen (soms zeezoogdieren) vast te zuigen met hun mondschijf vol tanden. Zonder twijfel één van de meest bijzondere vissen die ik ooit zag!

Zeeprik (Petromyzon marinus) Mondschijf Zeeprik (Petromyzon marinus) Kieuwen Zeeprik (Petromyzon marinus)
 

Opnieuw een week doorgebracht aan één van de vele soortenrijke kusten in Bretagne. Samen met de Strandwerkgroep, een groep enthousiastelingen die zich bezighouden met de studie van mariene biologie, bevonden we ons op het mooie Presqu’île de Crozon. Een locatie waar ik eerder al eens was geweest voor mariene fauna. En ook deze keer werden heel wat toffe soorten gevonden.

Gesteelde kwal (Haliclystus auricula) Dwerginktvis (Sepiola atlantica) Trompetterzeenaald (Syngnathus typhle)
Langsnuitzeepaardje (Hippocampus ramulosus) Langsnuitzeepaardje (Hippocampus ramulosus) Kleine slakdolf (Liparis montagui) Tweevlekken-zuignapvis (Diplecogaster bimaculata)
Wrattige mosdierslak (Limacia clavigera) Slanke knotsslak (Tergipes tergipes) Paarse waaierslak (Flabellina pedata)
Kamster (Astropecten irregularis) Clibanarius erythropus Priktolhoren (Calliostoma zizyphinus)
Amphiura brachiata grote spinkrab (Maja brachydactyla) Kamster (Astropecten irregularis)
 

Begin november reden we naar de Vogezen om er enkele dagen gemzen te fotograferen. Er werd tijdens de rit al gedroomd van zonnige ochtenden met herfstkleuren. Maar op gemzenhoogte lagen de herfstbladeren al op de grond, en het weer werkte ook niet echt mee. Op één dag na kregen we enkel zware bewolking tot potdichte mist. Niet hetgeen waarvoor we kwamen. Dus de plannen om ook andere regio’s te bezoeken werden opgeborgen en we bleven een volledige week in de Vogezen, hopend op beter weer. De zon kregen we niet meer te zien, maar we werden de laatste dag wel beloond met sneeuw. Ook leuk! Het mooie ochtendlicht houden we met plezier voor een volgende keer.

Gems (Rupicapra rupicapra) Gems (Rupicapra rupicapra) Gems (Rupicapra rupicapra)
Gems (Rupicapra rupicapra) Gems (Rupicapra rupicapra) Bosflank in herfstkleuren

 

 

In oktober hadden we enkele westerstormen die drijvende voorwerpen op het strand lieten aanspoelen. Gaande van flessen tot grote losgeslagen boeien. Op zich niet bijzonder ware het niet dat er op verschillende voorwerpen
Grote eendenmossels gevestigd waren. Soms wel honderden. Dat toont aan dat die voorwerpen al een hele tijd op zee aanwezig waren en van ver uit de Atlantische oceaan kunnen komen. Eendenmossels hebben niets met mosselen te maken, maar behoren tot de kreeftachtigen en zijn nauw verwant aan zeepokken. Met hun rankpoten filteren ze plankton uit het zeewater om zich te voeden.
Nog straffer waren de tientallen Columbuskrabben die tussen grote pakketten eendenmossels aangetroffen werden. Deze krabben zien we maar zelden bij ons. Het is een oceanische soort die enkel op drijvende voorwerpen gevonden wordt zoals wierpakketten, drijfhout of artificiële voorwerpen. En dan heel vaak tussen eendenmossels.

Aangespoelde boei met Grote eendenmossels (Lepas anatifera) Drijvende fles met Grote eendenmossels (Lepas anatifera) Filterende Grote eendenmossel (Lepas anatifera)
Columbuskrab (Planes minutus) tussen Grote eendenmossels (Lepas anatifera) Columbuskrab (Planes minutus)
 

Langs onze kust komen heel wat soorten krabben voor. Om die diversiteit in beeld te brengen, fotografeerde ik de meest courante soorten op een zwarte achtergrond. Op onderstaande collage zijn volgende soorten terug te vinden: strandkrab, gewone zwemkrab, grijze zwemkrab, breedpootkrab, gewimperde zwemkrab, fluwelen zwemkrab, blauwpootzwemkrab, helmkrab, penseelkrab, blaasjeskrab, noordzeekrab, hooiwagenkrab, ruig krabbetje, nagelkrab, porseleinkrabbetje en harig porseleinkrabbetje.
Iedere krab werd zo beeldvullend mogelijk gefotografeerd voor optimale details, met tegenlicht voor dat tikkeltje extra, en met behulp van focus stacking voor een volledig scherp dier.

Edit 03/2018:
Ondertussen nog enkele soorten gevonden en gefotografeerd: Chinese wolhandkrab, erwtenkrabbetje, gladde kiezelkrab, cirkelronde krab en ovaalronde krab.

 

Eind augustus zaten we in het noorden van Spanje. We hadden eigenlijk maar één doelsoort: de Pyrenese desman.
De rest van de reis zouden we de kust afrijden, snorkelen, familie bezoeken en lekker niets doen. Maar door bosbranden en waakzame burgers hebben we de zoektocht naar de desman helaas vrij snel moeten opgeven. Resultaat: weinig gezocht, gefotografeerd en nog nooit zo uitgerust van reis teruggekomen. Wel een nieuwe soort kunnen fotograferen: de Cantabrische adder. Verder veel leuke mariene soorten gezien en op werkelijk iedere slaapplaats konden we de grote spitskop horen, een zuidelijke soort die naar het noorden oprukt en sinds kort ook in België te vinden is.

Cantabrische adder (Vipera seoanei) Zeekarper (Spondyliosoma cantharus) Grote spitskop (Ruspolia nitidula)
 

In 2012 reisde ik al eens naar Hongarije met als doel de bosslaapmuis te fotograferen. Veel leuke soorten gezien toen, maar ondanks alle inspanningen geen bosslaapmuizen. Dat bleef wat knagen, dus vertrok ik begin mei opnieuw naar Hongarije voor een tweede poging. Deze keer wel met succes!
Ook nieuw was de Westelijke blindmuis. Dit zeldzaam knaagdier leeft permanent onder de grond in een uitgebreid gangenstelsel. Oorschelpen en ogen zijn daar overbodig, dus die ontbreken. Wat mottig om leuk op foto te krijgen, maar de ontmoeting met dit bijzondere dier is er toch eentje om nooit meer te vergeten.
Verder kregen andere leuke soorten die te vinden zijn in Oost-Europa uiteraard ook de nodige aandacht.

Bosslaapmuis (Dryomys nitedula) Westelijke blindmuis (Nannospalax leucodon) Siesel op uitkijk (Spermophilus citellus)
Europese hamster (Cricetus cricetus) Knoflookpad (Pelobates fuscus) Siesel (Spermophilus citellus)
Brandmuis (Apodemus agrarius) Kleine hoefijzerneus verlaat keldertje (Rhinolophus hipposideros) Roodbuikvuurpad (Bombina bombina)
 

Op 29 oktober 2016 spoelde een Reuzenhaai (Cetorhinus maximus) levend aan op het strand van De Panne. Een poging van de brandweer en vissers om de haai vanuit de branding terug in zee te krijgen mislukte en het dier overleed wat later. De Reuzenhaai is de tweedegrootste vissoort ter wereld en bereikt een lengte van 6 tot 8 meter, met uitschieters tot 12m. Het aangespoelde mannetje was met zijn 5m nog een jong dier.
Het is uitzonderlijk dat zo’n grote haaien in onze kustwateren zwemmen. Door de vele zandbanken die diepe met ondiepe stukken afwisselen geraken ze gedesoriënteerd wat zoals hier fataal kan aflopen.
Een andere bijzondere vissoort waarvan strandingen minder zeldzaam zijn tijdens de wintermaanden is de Maanvis (Mola mola). Deze soort leeft in warmere wateren en geraakt in de problemen wanneer ze in onze koudere ondiepe Noordzee terecht komt. Op 17 januari 2017 spoelde een exemplaar aan in De Panne. Eén van de vijf die deze winter op onze Vlaamse stranden terechtgekomen zijn.

Reuzenhaai (Cetorhinus maximus) Reuzenhaai (Cetorhinus maximus) Maanvis (Mola mola)
 

Om enkele kritieke soorten in West-Vlaanderen te behoeden van verdere achteruitgang, is de provincie bezig met het opmaken van soortactieplannen. Acties rond de vinpootsalamander, geelgors en eikelmuis zijn lopende en binnenkort komt daar ook de kamsalamander bij. Om hun werking te illustreren kreeg ik de opdracht een beeldenreeks van eikelmuis en kamsalamander te maken. Hieronder enkele van die beelden.

Eikelmuis: een zeldzaam knaagdier dat veelal in bomen en struiken leeft en een winterslaap houdt. Ze zijn verzot op fruit en komen dikwijls in de buurt van woningen. In West-Vlaanderen komt deze soort enkel in het zuiden van de provincie en aan de westkust voor. Vaak in geïsoleerde populaties. Sinds kort staat het dier op de rode lijst.

Eikelmuis (Eliomys quercinus) Eikelmuis (Eliomys quercinus) Eikelmuis (Eliomys quercinus)
Eikelmuis (Eliomys quercinus) Eikelmuis (Eliomys quercinus) Eikelmuis in winterslaap (Eliomys quercinus) Eikelmuis (Eliomys quercinus)

Kamsalamander: onze grootste inheemse watersalamander is helaas ook de zeldzaamste. Tijdens de voorplantingsperiode krijgen de mannetjes een imposante kam op hun rug waarmee ze vrouwtjes het hof maken.
De verspreiding van de kamsalamander is duidelijk gefragmenteerd, maar in West-Vlaanderen komen nog belangrijke concentraties voor in de duinen en het zuidwesten van de provincie. De soort is Europees beschermd.

Kamsalamander mannetje (Triturus cristatus) Kamsalamander vrouwtje (Triturus cristatus) Kamsalamander larve (Triturus cristatus)
Kamsalamander komt lucht happen (Triturus cristatus) Kamsalamander steekt straat over (Triturus cristatus) Kamsalamander mannetje (Triturus cristatus)